Conas a dhéantar dlíthe?

Is é an tOireachtas a dhéanann dlíthe. Is éard atá san Oireachtas an Dáil, an Seanad agus an tUachtarán. Ní mór na dlíthe a dhéanann an tOireachtas a bheith i gcomhréir leis an mBunreacht. Leagtar bundlíthe an Stáit síos sa Bhunreacht.

Má dhéantar agóid dhlíthiúil in aghaidh dlíthe, féadfaidh na cúirteanna athbhreithniú a dhéanamh orthu. Féadfaidh na cúirteanna a dhearbhú go bhfuil dlí neamhbhailí má tá sé ar neamhréir leis an mBunreacht. Ní féidir an Bunreacht a athrú ach de réir bhreith an phobail i reifreann.

An staid reatha dlí

Aithnítear sa Bhunreacht go bhfuil ceart ag saoránaigh a ndeimhní is a dtuairimí a nochtadh gan bac. Tá srianta áirithe leis an gceart sin, áfach. Mar shampla, deirtear sa Bhunreacht gur gá gur cion coiriúil é aon ní diamhaslach a fhoilsiú nó a aithris.

De ghnáth, is ionann ní a fhoilsiú agus ráiteas a dhéanamh i bhfoirm scríofa nó i bhfoirm bhuan. De ghnáth, is ionann ní a aithris agus focal nó ráiteas a rá. Ní thugtar míniú ar an diamhasla sa Bhunreacht féin. Tugtar míniú dlíthiúil ar an diamhasla san Acht um Chlúmhilleadh, 2009.

Acht um Chlúmhilleadh 2009

Deirtear san Acht sin go ndéanann duine ní diamhaslach a fhoilsiú nó a chur i gcaint más rud é

  • go ndéanann sé nó sí ní a fhoilsiú nó a chur i gcaint atá rómhaslach nó rótharcaisneach i ndáil le nithe a maíonn aon chreideamh gur nithe beannaithe iad, agus, ar an tslí sin, uafás a spreagadh i measc líon substaintiúil de lucht leanúna an chreidimh sin, agus
  • go mbeartaíonn sé nó sí an t-uafás sin a spreagadh.

Faoi Acht 2009, i gcás go ndéantar duine a chúiseamh sa chion coiriúil arb éard é ní diamhaslach a fhoilsiú nó a aithris, is cosaint é má tá an duine in ann a chruthú go gceapfadh duine réasúnach go bhfuil fiúntas dáiríre liteartha, ealaíonta, polaitiúil, eolaíochta nó acadúil san ábhar a d’fhoilsigh siad nó sa chaint a rinne siad. Má chiontaítear duine sa chion sin, féadfar fíneáil suas le €25,000 a chur air nó uirthi. Níl aon téarma príosúnachta ag gabháil leis an gcion sin.

An t-athrú atá beartaithe
Icon display: Téigh i dteagmháil

Téigh i dTeagmháil Linn

Má tá barúil agat faoinár suíomh gréasáin, nó má tá gearán agat, bain úsáid as an bhfoirm téigh i dteagmháil linn.